Betuwe

De Betuwe is een streek in de Nederlandse provincie Gelderland, gelegen tussen de rivieren de Waal in het zuiden en de Nederrijn en de Lek in het noorden.

De Betuwe bestaat uit de zuidwestelijk gelegen Tielerwaard, de noordwestelijke Neder-Betuwe en de oostelijke Over-Betuwe.

Het riviertje de Linge stroomt van oost naar west door de Betuwe. De stad Tiel heeft de belangrijkste regiofunctie in dit rivierenland. Andere grotere plaatsen zijn Culemborg en Geldermalsen. De Betuwe staat vooral bekend om zijn grootschalige tuinbouw, waaronder de fruitteelt (appels, peren kersen). De oorzaak van dat landgebruik ligt in de geologie en bodemgesteldheid van het gebied. De Betuwe bestaat uit een afwisseling van oude stroomgeulen, de stroomruggen aan weerszijden daarvan en de komgronden verder van de rivier vandaan. Deze oude rivierlopen zijn op vele plekken in het landschap, ook binnendijks, nog goed te herkennen. Met name de stroomruggen met wat zandig materiaal, waren uitermate goed geschikt voor de tuinbouw en fruitteelt en vormen de beste landbouwgronden van Nederland.

Over de herkomst van de naam Betuwe bestaat discussie. Zo wordt wel gesteld dat het woord Betuwe oorspronkelijk "goede grond" betekent. Dat staat dan tegenover de Veluwe: "slechte grond". Die verklaring is echter door wetenschappers verworpen. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de naam afgeleid is van de Bataven, die in dit gebied hun kernland zouden hebben gehad.

In de Romeinse tijd liep de Limes, de Romeinse rijksgrens, langs de Oude Rijn en Nederrijn. In veel Betuwse plaatsen zijn Romeinse vondsten gedaan. In Elst werden maar liefst drie tempels opgegraven: één in het gebied Westeraam en twee onder de huidige kerk. De streek behoorde in de Middeleeuwen en in de vroegmoderne tijd grotendeels tot het Kwartier van Nijmegen, een van de vier kwartieren (gewesten) van het oude Hertogdom Gelre.

Tijdens de evacuatie van de Betuwe moesten vanaf 31 januari 1995 140.000 mensen, variërend van 5 dagen tot 3 weken, verplicht uit grote delen van de Betuwe en aangrenzende polders geëvacueerd worden vanwege de gevaarlijk hoge waterstand van de Rijn, Maas en de Waal.